O. HenryEen kosmopoliet in een café

BokRobot leeseditie

Boeken

Gratis

Een kosmopoliet in een café

O. Henry

2.088 woorden
Versie kiezen
Gedraaid: 2026-09-11 23:08BokRobot · Pagina 1 / 7

Om middernacht was het café overvol. Uit toeval was de kleine tafel waar ik zat aan het oog van de binnenkomers ontsnapt, en de twee lege stoelen ernaast strekten hun armen uit met een venijnige gastvrijheid naar de toestroom van klanten.

Illustratie bij Een kosmopoliet in een café

En toen ging er een kosmopoliet op een van die stoelen zitten, en ik was blij, want ik hield de theorie aan dat er sinds Adam geen ware wereldburger had bestaan. We horen over hen, en we zien buitenlandse labels op veel bagage, maar we vinden reizigers in plaats van kosmopolieten.

Ik vraag u om de scène voor u te zien: de tafels met marmeren blad, de reeks met leer beklede zitplaatsen aan de wand, het vrolijke gezelschap, de dames gekleed in demi-toilette, die in een verfijnd zichtbaar koor spraken over smaak, economie, weelde of kunst; de attente en genereuze obers, de muziek die op een wijze manier iedereen aansprak met haar invallen bij de componisten; het mengsel van praat en gelach – en, als u wilt, de Würzburger in de hoge glazen kegels die zich naar uw lippen buigen zoals een rijpe kers op zijn tak naar de snavel van een roverschroefvogel zwaait. Een beeldhouwer uit Mauch Chunk vertelde me dat de scène echt Parijs was.

Illustratie bij Een kosmopoliet in een café

Mijn kosmopoliet heette E. Rushmore Coglan, en van hem zal volgend jaar op Coney Island worden gehoord. Hij gaat daar een nieuwe "attractie" opzetten, vertelde hij me, die koninklijke vermaak zal bieden.

En toen ging zijn gesprek over breedte- en lengtegraden. Hij nam de grote, ronde wereld zogezegd in zijn hand, vertrouwd en minachtend, en die leek niet groter dan het pitje van een Maraschino-kers in een grapefruit van een table d'hôte. Hij sprak oneerbiedig over de evenaar, hij sprong van continent naar continent, hij bespotte de zones, hij veegde de open zeeën af met zijn servet. Met een zwaai van zijn hand sprak hij over een bepaalde bazaar in Hyderabad. Puf! Hij had je zo op de ski's in Lapland. Zip! Nu surfde je met de Kanaka's op de golven bij Kealaikahiki. Presto! Hij sleurde je door een moeras van post-eiken in Arkansas, liet je even drogen op de alkalische vlakke gebieden van zijn ranch in Idaho, en draaide je vervolgens de wereld van de Oostenrijkse aartshertogen in.

BokRobot · Pagina 2 / 7

Al gauw vertelde hij je over een verkoudheid die hij had opgelopen door een briesje van het Meer van Chicago en hoe de oude Escamila die in Buenos Aires had genezen met een hete infusie van het chuchula-kruid. Je zou een brief kunnen adresseren aan "E. Rushmore Coglan, Esq., de Aarde, het Zonnestelsel, het Universum" en die opsturen, in de wetenschap dat die hem zou bereiken.

Ik was ervan overtuigd dat ik eindelijk de ware kosmopoliet had gevonden sinds Adam, en ik luisterde naar zijn wereldwijde verhalen, bang dat ik er de lokale toon van de gewone wereldreiziger in zou ontdekken. Maar zijn meningen schommelden of daalden nooit; hij was even onpartijdig ten aanzien van steden, landen en continenten als de winden of de zwaartekracht.

En terwijl E. Rushmore Coglan over deze kleine planeet praatte, dacht ik met vreugde aan een groot, bijna kosmopolitisch figuur die voor de hele wereld schreef en zich aan Bombay wijdde. In een gedicht zegt hij dat er trots en rivaliteit bestaat tussen de steden van de aarde, en dat "de mensen die daaruit voortkomen op en neer reizen, maar zich vastklampen aan de zoom van hun stad, zoals een kind aan de jurk van zijn moeder." En telkens wanneer ze "langs bruisende, onbekende straten" lopen, herinneren ze zich hun geboortestad "de meest trouwe, dwaze, dierbare; haar naam, slechts een ademtocht verwijderd, wordt hun band boven alle andere banden." En mijn vreugde werd aangewakkerd omdat ik Mr. Kipling had betrapt terwijl hij in slaap was.

Hier had ik een man gevonden die niet uit stof was gemaakt; iemand die geen beperkte trots had op zijn geboorteplaats of land, iemand die, als hij überhaupt opschepte, opschepte over zijn hele ronde wereld tegenover de Marsbewoners en de bewoners van de Maan.

De uitdrukking over deze onderwerpen werd bij E. Rushmore Coglan opgeroepen door de derde persoon aan onze tafel. Terwijl Coglan mij de topografie langs de Siberische spoorlijn beschreef, glipte het orkest over in een medley.

Het afsluitende nummer was "Dixie", en terwijl de opzwepende tonen weerklinken, werden ze bijna overstemd door een groot applaus van bijna elke tafel.

BokRobot · Pagina 3 / 7

Het is een paragraaf waard om te vermelden dat dit opmerkelijke schouwspel elke avond te zien is in talrijke cafés in New York City. Tonnen drank zijn er verbruikt terwijl men theorieën bedacht om het te verklaren. Sommigen hebben haastig gespeculeerd dat alle Zuidelijken in de stad zich bij zonsondergang naar de cafés begeven. Dit applaus voor een "rebellen"-lied in een Noordelijke stad is enigszins raadselachtig; maar het is niet onoplosbaar. De oorlog met Spanje, vele jaren van royale oogsten van munt en watermeloen, enkele verrassende winnaars op de renbaan van New Orleans, en de briljante banketten die werden georganiseerd door de inwoners van Indiana en Kansas die deel uitmaakten van de North Carolina Society, hebben het Zuiden in Manhattan tot een soort "modeverschijnsel" gemaakt. Je manicure zal zachtjes mompelen dat je linkerwijsvinger haar zo erg doet denken aan die van een heer uit Richmond, Virginia.

Oh, zeker; maar veel vrouwen moeten nu werken — de oorlog, weet je.

Toen "Dixie" werd gespeeld, sprong een jongeman met donker haar ergens vandaan op met een guerrilleroep à la Mosby en zwaaide hij koortsachtig met zijn hoed met de zachte rand. Daarna verdween hij door de rook, ging op de lege stoel aan onze tafel zitten en haalde sigaretten tevoorschijn.

Het was een avond waarop de terughoudendheid loslaat. Een van ons bestelde drie Würzburgers bij de ober; de jongeman met donker haar bevestigde met een glimlach en een knik dat hij die ook wilde. Ik haastte me hem een vraag te stellen, want ik wilde een theorie van mij uitproberen.

"Zou u mij willen vertellen," begon ik, "of u afkomstig bent uit—"

De vuist van E. Rushmore Coglan sloeg op de tafel en ik werd tot zwijgen gedwongen.

BokRobot · Pagina 4 / 7

"Excuseer mij," zei hij, "maar dat is een vraag die ik nooit graag hoor. Wat maakt het uit waar iemand vandaan komt? Is het eerlijk om iemand te beoordelen op basis van zijn postadres? Ik heb immers Kentuckians gezien die een hekel hadden aan whisky, Virginians die niet afstamden van Pocahontas, Indianians die geen roman hadden geschreven, Mexicanen die geen fluwelen broeken droegen met zilveren dollars langs de naden genaaid, grappige Engelsen, verkwistende Yankees, koelbloedige Zuidelijken, bekrompen Westerlingen en New Yorkers die het te druk hadden om een uur op straat te blijven staan om een eenarmige winkelbediende te zien die cranberries in papieren zakken verpakte. Let op: een man is een man en geef hem niet het etiket van een bepaalde regio. "

"Pardon," zei ik, "maar mijn nieuwsgierigheid was niet helemaal onterecht. Ik ken het Zuiden, en als het orkest 'Dixie' speelt, kijk ik graag om me heen. Ik heb de overtuiging gekregen dat de man die dat lied met speciale heftigheid en met een schijnbaar sterke regionale loyaliteit toejuicht, steevast afkomstig is uit ofwel Secaucus, New Jersey, ofwel uit het gebied tussen het Murray Hill Lyceum en de Harlem River in deze stad. Ik stond op het punt mijn mening te testen door deze heer ernaar te vragen, toen u mij onderbrak met uw eigen—ik moet bekennen—omvangrijkere theorie."

En nu sprak de jongeman met donker haar mij aan, en het werd duidelijk dat ook zijn gedachten volgens een eigen spoor liepen.

"Ik zou graag een periwinkle zijn," zei hij mysterieus, "op de top van een vallei, en 'tooralloo-ralloo' zingen."

Dit was duidelijk te obscuur, dus wendde ik me weer tot Coglan.

BokRobot · Pagina 5 / 7

"Ik heb al twaalf keer de hele wereld rondgereisd," zei hij. "Ik ken een Eskimo in Upernavik die zijn dassen naar Cincinnati laat sturen, en ik heb een geitenherder in Uruguay gezien die een prijs won in een puzzelwedstrijd over ontbijtgranen uit Battle Creek. Ik betaal het hele jaar door huur voor een kamer in Caïro, Egypte, en voor een andere in Yokohama. In een theehuis in Shanghai liggen er slippers op mij te wachten, en ik hoef ze niet uit te leggen hoe ze mijn eieren moeten koken in Rio de Janeiro of in Seattle. Het is een heel klein wereldje. Wat heeft het voor zin om op te scheppen dat je uit het Noorden komt, of uit het Zuiden, of uit het oude landhuis in de vallei, of van Euclid Avenue in Cleveland, of van Pike's Peak, of uit Fairfax County in Virginia, of uit Hooligan's Flats of waar dan ook?

Het wordt een betere wereld als we ophouden met die gekke obsessie met een of andere verwaarloosde stad of tien hectare moerasland, alleen maar omdat we daar toevallig geboren zijn."

"Je lijkt een echte kosmopoliet te zijn," zei ik vol bewondering. "Maar het lijkt er ook op dat je patriottisme afkeurt."

"Een relikwie uit het stenen tijdperk," verklaarde Coglan met overtuiging. "We zijn allemaal broeders—Chinezen, Engelsen, Zulu's, Patagoniërs en de mensen in de bocht van de Kaw-rivier. Op een dag zal al die kleinzielige trots op je eigen stad, staat, regio of land uitgeroeid worden, en zullen we allemaal wereldburgers zijn, zoals het hoort."

"Maar terwijl je door vreemde landen reist," volhardde ik, "gaan je gedachten dan niet terug naar een bepaalde plek—een dierbare plek—?"

Illustratie bij Een kosmopoliet in een café
BokRobot · Pagina 6 / 7

"Nary a spot," onderbrak E. R. Coglan luchtig. "Het aardse, bolvormige, planetaire stuk materie, licht afgeplat aan de polen en bekend als de Aarde, is mijn verblijfplaats. Ik heb heel wat aan objecten gebonden burgers van dit land in het buitenland ontmoet. Ik heb mannen uit Chicago zien zitten in een gondel in Venetië op een maanlichtnacht en opscheppen over hun drainagekanaal. Ik heb een Zuideling zien die, toen hij aan de koning van Engeland werd voorgesteld, die vorst zonder te blikken of blozen de informatie gaf dat zijn grootmoeder van moederszijde door huwelijk verwant was met de Perkinses uit Charleston. Ik kende een New Yorker die voor losgeld door Afghaanse bandieten was ontvoerd. Zijn familie stuurde het geld over en hij keerde met de agent terug naar Kabul. 'Afghanistan?' zeiden de inboorlingen tegen hem via een tolk. 'Nou, niet zo langzaam, denk je?'

'Oh, ik weet het niet,' zei hij, en hij begon hen te vertellen over een taxichauffeur op de hoek van Sixth Avenue en Broadway. Die ideeën passen niet bij mij. Ik ben niet gebonden aan iets wat geen 8.000 mijl in diameter heeft. Noem me gewoon E. Rushmore Coglan, burger van de aardse bol."

Mijn kosmopoliet nam afscheid en verliet me, want hij meende iemand te zien tussen het geklets en de rook die hij kende. Dus bleef ik achter met de wannabe-periwinkle, die was teruggedegradeerd tot Würzburger en niet langer in staat was zijn aspiraties om melodieus op de top van een vallei te nestelen, kenbaar te maken.

Ik zat te mijmeren over mijn evidente kosmopoliet en vroeg me af hoe de dichter het had kunnen over het hoofd zien. Hij was mijn ontdekking en ik geloofde in hem. Hoe was het mogelijk? "De mannen die zich uit hen voortplanten, worden door hen heen en weer verhandeld, maar blijven vastzitten aan de rand van hun steden, zoals een kind aan de jurk van zijn moeder."

Niet zo voor E. Rushmore Coglan. Met de hele wereld tot zijn beschikking...

Mijn overpeinzingen werden onderbroken door een enorm lawaai en een hevige confrontatie in een ander deel van het café.

BokRobot · Pagina 7 / 7
Illustratie bij Een kosmopoliet in een café

Ik zag boven de hoofden van de zittende klanten E. Rushmore Coglan en een onbekende voor mij verwikkeld in een felle strijd. Ze vochten tussen de tafels als titanen, glazen klonken, mannen pakten hun hoeden op en werden neergeslagen, een brunette schreeuwde en een blonde begon "Teasing" te zingen.

Mijn kosmopoliet verdedigde de trots en reputatie van de Aarde, toen de obers zich met hun befaamde formatie van de vliegende wig op beide strijders stortten en hen, nog steeds weerstand biedend, naar buiten droegen.

Ik riep McCarthy, een van de Franse obers, bij me en vroeg hem naar de oorzaak van het conflict.

"De man met de rode das" (dat was mijn kosmopoliet), zei hij, "was kwaad geworden vanwege dingen die de andere man had gezegd over de slechte trottoirs en de watervoorziening van de plek waar hij vandaan kwam."

"Maar," zei ik verbaasd, "die man is toch een wereldburger—een kosmopoliet. Hij—"

"Oorspronkelijk komt hij uit Mattawamkeag, Maine," vervolgde McCarthy, "en hij wilde geen beledigingen van die plek accepteren."

BokRobot

BokRobot

BokRobot brings together books and fairy tales to read and explore. Discover a growing collection, or create books and fairy tales of your own.